εστία

η, ουσ.

(αρχιτ.) μέρος της κατοικίας, κατάλληλο για το άναμμα της φωτιάς και το μαγείρεμα, συνών. τζάκι, παραστιά, παραγώνι
(εργαλ.) συσκευή θέρμανσης, συνών. α) σόμπα, μαγκάλι, β) φούρνος, κλίβανος
(μτφ.) α) τόπος διαμονής, συνών. κατοικία, στέγη, οικογένεια, (φρ.) «εργατική εστία», συγκρότημα κατοικιών για εργάτες, «φοιτητική εστία», συγκρότημα κατοικιών για φοιτητές β) τόπος παραγωγής προϊόντος ή πρωτοφανέρωτης ιδέας, συνών. κοιτίδα, λίκνο, πηγή, αφετηρία
(γεωλ.) επίκεντρο σεισμού
(μαθημ.) σημείο γεωμετρικών σχημάτων
(ιατρ.) σημείο δημιουργίας μικροβίων ή φορέας μολυσματικής ασθένειας
(φυσ.) σημείο συγκέντρωσης δέσμης φωτεινών ακτινών
(οικολ.) σημείο ρύπανσης του περιβάλλοντος
(αθλητ.) το τέρμα της κάθε ομάδας στο ποδόσφαιρο, συνών. γκολπόστ, τέρμα, δοκάρια, καρέ [τα]
(αρχ.) α) οικογενειακός βωμός, θυσιαστήριο, β) τάφος
(φρ.) «πατρική εστία», το σπίτι των γονιών, «εστία πολιτισμού», κέντρο πολιτισμού, «εστία του κακού», σημείο, λόγος ή αιτία που προκαλεί ζημιά ή καταστροφή
[ως κύρ. όν.:] α) (αστρον.) αστεροειδής, ορατός από τη Γη, β) (μυθολ.) η *Εστία, θεά της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας.

Ετυμολογία

< αρχ. ἑστία.

Αρχαία Ελληνικά

Παράγωγα

εστιακός, εστιάζω, [= επικεντρώνω], εστιάω, -ώ, (αρχ.) [= δέχομαι ξένους στο σπίτι μου, φιλοξενώ, φιλεύω], εστίαση.

Σύνθετα

εστιατόριο, εστίαση. ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ: Εστία, πρωτότοκη κόρη του Κρόνου και της Ρέας, αδελφή του Δία, του Ποσειδώνα, του Άδη, της Δήμητρας και της Ήρας (Ησίοδ. Θεογ.). Σύμφωνα με τον Ομηρικό ύμνο στην Αφροδίτη, μαθαίνουμε ένα μόνο περιστατικό της ζωής της (στίχ. 21-23), πως ο Ποσειδώνας και ο Απόλλωνας την πόθησαν, εκείνη, όμως, προτίμησε να μείνει αειπάρθενη, γι' αυτό κι ο Δίας σεβάστηκε την επιθυμία της κι επέβαλε τη λατρεία της στους ανθρώπους.

Συνώνυμα στο λεξικό

Χάρης Παπακυριακού, Λεξικό της Θάλασσας, Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας, Αθήνα 2026, λήμμα «εστία», σ. 311. https://navalhistory.gr/lexiko/εστια/