κερκίς

η, ουσ.

η σαΐτα του αργαλειού
(ναυτ.) εργαλείο όμοιο με την κερκίδα του αργαλειού, με το οποίο πλέκονται ή μπαλώνονται τα δίχτυα
(μουσ.) το δοξάρι της λύρας
(τεχνολ.) το πηνίο και η θήκη της δεύτερης κλωστής της ραπτομηχανής
(ναυτ.) κυρτό και πλατύ ξύλο που στηρίζει τα δρύφακτα [= κουπαστή, παραπέτο, στηθαίο] των μεγάλων ιστιοφόρων τα οποία έχουν φάλκη στο πρωραίο άκρο, κοινώς: σαΐτα
(αρχ.) α) μακριά και ευθεία ράβδος από ξύλο, ελεφαντοστό κ.λπ., β) το καρφί, ο μικρός πάσσαλος με τον οποίο στηριζόταν το μεσάβοιον ή μέσαβον [= δερμάτινο λουρί στο αλέτρι με το οποίο δενόταν ο ζυγός στον ρυμό, δηλ. σ’ ένα άλλο μικρό επίμηκες ξύλο, που ήταν κάθετο στον άξονα άμαξας] στον ζυγό, γ) ράβδος για μέτρηση, δ) περόνη, χτένα των μαλλιών, ε) το μεγαλύτερο από τα δύο οστά της κνήμης, στ) (φυτολ.) το λεγόμενο δέντρο του Ιούδα, κερκίς η κοινή, η κουτσουπιά [επιστ. ον.] λατιν. cercis siliquastrum, λέγεται και κότσικας ή κουτσίκι.

Ετυμολογία

αγν. ετύμου, ίσως από το κέρκος, [= ραβδί], + [υποκορ. κατάλ.] -ις.

Χάρης Παπακυριακού, Λεξικό της Θάλασσας, Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας, Αθήνα 2026, λήμμα «κερκίς», σ. 429. https://navalhistory.gr/lexiko/κερκισ/