γαλέρα
η, ουσ.
(ναυπ.) μεσαιωνικό ξύλινο πολεμικό ή εμπορικό πλοίο με κουπιά και τρία μεγάλα πανιά, έκανε την εμφάνισή του τον 7ο μ.Χ. αι. και χρησιμοποιήθηκε ως τον 18ο αι.
Ετυμολογία
(αντιδάνειο) ίσως, ιταλ. galea και galera < λατιν. galea και galerus [= κράνος] < αρχ. γαλέη [= το ψάρι γαλέος], ή
ή < βενετ. galera < ισπαν. galera < ίσως από το μσν. γαλαία [= μικρό πειρατικό πλοίο] < ιλλυρικής προέλευσης, σύμφωνα με την ετυμολογική εκδοχή που καταγράφεται στο λεξικό του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη.
Παράγωγα
γαλερίτης [= 1. κωπηλάτης γαλέρας, 2. δεσμώτης, κατεργαράκος].
Σημείωμα
Το μήκος της ρωμαϊκής γαλέρας ήταν περίπου 47 μέτρα και το πλάτος της 6 μέτρα. Σε κάθε πλευρά του πλοίου υπήρχαν 26 κουπιά. Το πλήρωμά της ήταν περίπου 250 έως 300 άνδρες. Οι κωπηλάτες, ήταν δεμένοι με αλυσίδες στο δάπεδο του πλοίου. Τον ρυθμό της κωπηλασίας έδινε ένας τυμπανιστής. Όταν αυτός γινόταν γρήγορος και οι κωπηλάτες δεν τον ακολουθούσαν, τους μαστίγωναν. Όταν το πλοίο βυθιζόταν, οι κωπηλάτες αλυσοδεμένοι το ακολουθούσαν στον βυθό.
Χάρης Παπακυριακού, Λεξικό της Θάλασσας, Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας, Αθήνα 2026, λήμμα «γαλέρα», σ. 174. https://navalhistory.gr/lexiko/γαλερα/