navalhistory.gr

navalhistory.grΛεξικό της Θάλασσας

Λεξικό της Θάλασσας › Ζ › ζώνη

ζώνη

η, ουσ.

  1. (ενδυμ.) κάθε ταινία, συνήθως από ύφασμα ή δέρμα, που περισφίγγει το ρούχο στο ύψος της μέσης για να το συγκρατεί, συνών. ζωνάρι, ζωστήρας, λουρίδα
  2. (εκκλ.) το άμφιο πρεσβυτέρων και επισκόπων
  3. (ιατρ.) α) ειδική κατασκευή για προστασία των πασχόντων, β) ο έρπης ζωστήρ
  4. (αθλητ.) υφασμάτινη ταινία που φοριέται από τον καρατέκα και φανερώνει το επίπεδο στο οποίο βρίσκεται
  5. οποιαδήποτε οριοθετημένη περιοχή της γης, «ζώνη βλάστησης», «τροπική / ισημερινή / εύκρατη / ψυχρή / πολική ζώνη»,
  6. (φρ.) «χτύπημα κάτω από τη ζώνη», πυγμαχικός όρος, «χτύπημα κάτω από τη μέση», χτύπημα σε ευαίσθητη περιοχή τού σώματος ή (μτφ.) ύπουλη ενέργεια σε βάρος κάποιου, «ζώνη ασφαλείας», ιμάντας σταθεροποίησης του σώματος σε κάθισμα αυτοκινήτου, αεροπλάνου κ.λπ. «ζώνη αγνότητας», σιδερένιο πλέγμα που προσάρμοζαν στη λεκάνη της γυναίκας οι σύζυγοι όταν απουσίαζαν για μεγάλο χρονικό διάστημα από την εστίας τους στα χρόνια του Μεσαίωνα, «ζώνη πεδίου βολής / πυρός / επιχειρήσεων / επιρροής / αναγνωρίσεως / βύθισης / παφλασμού / πυθμένα», «ουδέτερη / μεθοριακή / νεκρή / ελεύθερη / τελωνειακή / νομισματική / θερινή / χειμερινή / εποχιακή / παλιρροιακή ζώνη», «αιγιαλίτιδα ζώνη» [δες αιγιαλίτης], «ζώνη αληγών ανέμων / νεφών / νηνεμίας / σιγής / διακεκαυμένη / κλιματική / απαγορευμένη / αποκλεισμού / δράσεως / ναρκοθετημένη / οχυρωμένη / φράγματος / πολεμική / υγειονομική», «άμυνα ζώνης», [αθλητικός όρος].

Ετυμολογία

< αρχ. ζώνη, γαλλ.-αγγλ. zone.

Επιρρήματα

[υποκ.] ζωνούλα κ. ζωνίτσα [μεγεθ.] ζωναρά. «Η Θεσσαλονίκη της ψυχής μου» Μια πόλη, μια κοσμόπολη σαν τη Θεσσαλονίκη, μοιάζει με μωσαϊκό. Η κάθε ψηφίδα του έχει άλλο χρώμα, άλλο σχήμα, άλλη προέλευση: προέρχεται από μια διαφορετική εποχή ή από μια διαφορετική παράδοση. Όλες αυτές οι ψηφίδες μαζί, ετερόκλητες, φτιάχνουν μια πολύπλοκη σύνθεση που έχει, ωστόσο, τη λογική της. Το κέντρο της Θεσσαλονίκης, η λεγόμενη πυρίκαυστη ζώνη, εκφράζει -με το πολεοδομικό της σχέδιο που ενέκρινε η κυβέρνηση Βενιζέλου αμέσως μετά την πυρκαγιά του 1917- την ελληνική φυσιογνωμία της πόλης: ανταποκρίνεται στις ανάγκες του σύγχρονου αστικού σχεδιασμού και συνάμα χρωματίζεται έντονα από τις μνήμες της βυζαντινής κληρονομιάς.

Συνώνυμα στο λεξικό

Χάρης Παπακυριακού, Λεξικό της Θάλασσας, Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας, Αθήνα 2026, λήμμα «ζώνη», σ. 331. https://navalhistory.gr/lexiko/ζωνη/