διώρυγα
η, ουσ.
(γεωγρ.) στενή θαλάσσια δίοδος, τις περισσότερες φορές κατασκευασμένη από τον άνθρωπο για να εξυπηρετήσει συγκοινωνιακούς και εμπορικούς σκοπούς, συνών. κανάλι, στενό.
Ετυμολογία
< μτγν. διώρυξ, γεν. διώρυγος, < αρχ. διῶρυξ < διορύσσω [= ανοίγω δίοδο σκάβοντας].
Συνώνυμα στο λεξικό
Σημείωμα
Η διώρυγα Γόθα (Göta kanal) είναι μια ημιτεχνητή πλωτή οδός μέσω των επαρχιών Östergötland και Västergötland της Σουηδίας. Συνδέει τη Βαλτική Θάλασσα με τις δύο μεγαλύτερες λίμνες της Σουηδίας, Vättern και Vänern. Το κανάλι Trollhätte και ο ποταμός Göta αποτελούν ένα πέρασμα στον Ατλαντικό Ωκεανό μήκους 390 χιλιομέτρων.
Η διώρυγα του Σουέζ είναι η μεγαλύτερη διώρυγα του κόσμου, συνολικού μήκους 162 χλμ., ενώ προσθέτοντας το μήκος της ενδιάμεσης λίμνης, το συνολικό της μήκος φθάνει τα 190 χλμ. Έχει μέγιστο πλάτος 160-200 μ. και βάθος 11,60 μ.
Η διώρυγα της Κορίνθου ενώνει τον Σαρωνικό με τον Κορινθιακό κόλπο. Κατασκευάστηκε μεταξύ των ετών 1880-1893. Έχει μήκος 6.346 m, πλάτος στην επιφάνεια της θάλασσας 24,6 μ. στο βυθό της 21,3 μ. ενώ το βάθος της κυμαίνεται από 7,50 έως 8 μ. Κάθε χρόνο διέρχονται 12.000 πλοία.
Η διώρυγα του Παναμά (ισπαν. Canal de Panamá) είναι η δεύτερη σε ναυτιλιακή σπουδαιότητα, από την άποψη των θαλασσίων μεταφορών, στον κόσμο μετά τη διώρυγα Σουέζ. Με χρήση ανισοϋψών δεξαμενών ενώνει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό ωκεανό. Έχει μήκος 77.1 χλμ., πλάτος 45 μ. και βάθος 11 μ.
Η διώρυγα της Καληδονίας είναι θαλάσσιο κανάλι μήκους 97 χλμ. στην Σκωτία, το οποίο συνδέει την βόρεια θάλασσα με τον Ατλαντικό Ωκεανό. Περιλαμβάνει πλωτές διώρυγες σύνδεσης μήκους 35 χλμ. με 29 υδατοφράκτες.
Το Κανάλι του Κιέλου, [αγγλ. Kiel Canal, γερμ. Nord-Ostsee-Kanal], γνωστό μέχρι το 1945 ως Κανάλι του Κάιζερ Γουλιέλμου, είναι μία διώρυγα που συνδέει τη Βόρεια Θάλασσα με την Βαλτική. Έχει συνολικό μήκος 250 ναυτικά μίλια.
Χάρης Παπακυριακού, Λεξικό της Θάλασσας, Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας, Αθήνα 2026, λήμμα «διώρυγα», σσ. 230-231. https://navalhistory.gr/lexiko/διωρυγα/