Κείμενο Γιώργος Καρέλας
Το navalhistory.gr ευχαριστεί ιδιαίτερα τον κ. Παναγιώτη Καλοκαιρινό, Τακτικό Μέλος του ΕΛ.Ι.Ν.ΙΣ και Γραμματέα του Ναυτικού Ομίλου Πατρών (Ν.Ο.Π) για τη διάθεση φωτογραφιών από το αρχείο του συλλόγου για τις ανάγκες του παρόντος άρθρου.
Αφορμή για την έρευνα και τη συγγραφή αυτού του άρθρου ήταν η παρουσία κάποιων αποβατικών πλοίων του Πολεμικού Ναυτικού (Π.Ν) που συμμετείχαν σε ναυταθλητικούς αγώνες και βρέθηκαν στο αρχείο του Ναυτικού Ομίλου Πατρών (ΝΟΠ), καθώς και η μετέπειτα έρευνα για την ταυτοποίησή τους.
Κατά την προσπάθεια αρχειοθέτησής τους από τον Γραμματέα του ομίλου Κο Παναγιώτη Καλοκαιρινό, μου ζητήθηκε η ταυτότητα των πλοίων που εικονίζονταν στο αρχείο καθώς και κάποιων άλλων που διακρίνονταν στους ναυτικούς αγώνες «Μαραγκοπούλεια» που ελάμβαναν χώρα στο λιμάνι της Πάτρας τα καλοκαίρια από τα έτη 1947 έως το 1973.
Στις αμέσως μετά τον πόλεμο φωτογραφίες της Πάτρας αλλά και των κοντινών περιοχών διακρίνουμε συχνά αποβατικά πλοία, γνωστές και ως «παντόφλες» του Π.Ν με διάφορα νούμερα γραμμένα στο πλάι τους (πλευρικοί αριθμοί).
Από τα αρχεία του Ναυτικού Ομίλου Πατρών ήρθε στο φως ένας ακόμα αριθμός παρόμοιων φωτογραφιών με αποβατικά του Π.Ν που βοηθούσαν ακόμα και στην πραγματοποίηση ναυταθλητικών αγώνων στην Πάτρα ακόμα και στη μεταφορά αθλητών σε κοντινά νησιά (π.χ Ζάκυνθο), συμβάλλοντας στην πραγματοποίηση κολυμβητικών ημερίδων και αγώνων πόλο.
Αμέσως μετά τον πόλεμο, τα αποβατικά σκάφη που έλαβε η Ελλάδα σαν βοήθεια από τους συμμάχους της ,χρησιμοποιήθηκαν σε επιχειρήσεις κατά των ανταρτών. Στη συνέχεια συνέβαλλαν στη μεταφορά υλικών για την ανοικοδόμηση της χώρας, βοήθησαν σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών όπως ο σεισμός του 1953 στην Κεφαλλονιά αλλά ακόμα και στην υλοποίηση ναυταθλητικών αγώνων όπως αναφέρθηκε.
Τα αποβατικά αυτά πλοία ήταν κατά το μεγαλύτερο ποσοστό τους Βρετανικής κατασκευής τύπου LCT mk 2, 3 ή 4. Μπορούσαν να μεταφέρουν φορτίο (οχήματα και εξοπλισμό) βάρους περίπου 350 τόνων. Είναι τα πιο χαρακτηριστικά αποβατικά που χρησιμοποιήθηκαν στην απόβαση της Νορμανδίας, ενώ στην Ελλάδα θα τα δούμε να έχουν σημαντικούς ρόλους στην επιχείρηση «ΜΑΝΝΑ», μεταφέροντας Βρετανικά στρατεύματα.
Αν και κατάφερα εύκολα στην αρχή να ταυτοποιήσω τα αποβατικά πλοία «Μήλος» (1300) και «Βραχί» στη συνέχεια εντόπισα και άλλα αποβατικά με άγνωστους πλευρικούς αριθμούς. Δεν αντιστοιχούσαν σε κανένα από αυτούς που αναφέρονταν στις βασικές πηγές μου («Τα πλοία του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού 1830-1979» του Παίζη-Παραδέλη και «Τα πλοία του Ναυτικού 1826-2017» του Ηλία Νταλούμη).
Τα αποβατικά πλοία αυτά συχνά έφεραν τους ίδιους αριθμούς με αυτούς που είχαν όταν ήταν κάτω από την υπηρεσία του Βρετανικού Βασιλικού Ναυτικού σαν αποβατικά (landing crafts), και έφεραν τον ίδιο αριθμό με το γράμμα L (Landing) μπροστά, κάποιες φορές όμως έφεραν αριθμούς που δεν μπορούσα να αντιστοιχήσω με αυτούς των αρχείων μου.
Κάποια πλοία που αρχικά δεν μπόρεσα να τα ταυτοποιήσω βάσει του πλευρικού τους αριθμού, τελικά το κατάφερα μήνες αργότερα όταν έγινα γνώστης των ΝΑΤΟικών τους αριθμών, χάρις στη σημαντική βοήθεια που βρήκα στο forum nautilia.gr. Να σημειώσω εδώ ότι η Ελλάδα έγινε μέλος του ΝΑΤΟ το 1952.
Όταν τα πλοία ήρθαν στην χώρα μας, η πρώτη τους αρίθμηση έγινε με τον ίδιο αριθμό που είχαν και στην Βρετανία, αλλά με τα γράμματα Α/Β στην θέση των γραμμάτων LCT. Για τις ανάγκες της έρευνας απέκτησα σε δημοπρασία κάποια αυθεντικά πρωτόκολλα από 5-6 τέτοια πλοία κι για τα έτη 1948-1950.
Τα τεχνικά χαρακτηριστικά αυτών των πλοίων ήταν :
ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ: Μήκος 45μ. – Πλάτος 4.8μ. – Βύθισμα 1.2μ. – Εκτόπισμα 320/400τόν. – Ταχύτης 7 κόμβοι.
ΠΡΟΩΣΗ: Ντήζελοκινητήρες
ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΑΧΗΣ: 2 πυροβόλα 20χιλ.
ΜΗΛΟΣ (L 189) – ΠΡΩΗΝ L 261, ΠΡΩΗΝ Α/Β 1300, ΠΡΩΗΝ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ HMS LCT 1300
Το πλοίο απεικονίζεται να συμβάλλει σε αγώνες πόλο του Ναυτικού Ομίλου Πατρών με τον όγκο του για προστασία του χώρου αγώνα από κυματισμό, ενώ παράλληλα γινόταν και πρόσθετη κερκίδα για τους θεατές των αγώνων.
ΣΟΦΑΔΕΣ L 184, πρώην Α/Β 594, πρώην LCT 594
Φωτογραφίες του “Σοφάδες” που μετέφερε τους αθλητές του ΝΟΠ για αγώνες πόλο στη Ζάκυνθο το 1959 και Αργοστόλι το 1960 (αρχείο του ΝΟΠ)
LCT 328, μετέπειτα φέρρυ Μελίνα
Κολυμβητικοί αγώνες στην Πάτρα. Διακρίνεται το όρος Κλόκοβα-Παλιοβούνα. Για το λόγο αυτό έχουν φτιαχτεί κολυμβητικές διαδρομές μεταξύ του προβλήτα και των αποβατικών πλοίων. Στο βάθος διακρίνεται το φέρρυ Μελίνα τύπου LCT Mk3. Το πλοίο αυτό δεν περιήλθε στο Π.Ν καθώς βυθίστηκε από νάρκη στις 5 Δεκεμβρίου 1944 έξω από τον δίαυλο του Μεσολογγίου και ανελκύστηκε από τον διάσημο «ναυαγιαιρέτη» της εποχής Κωνσταντίνο Ευθυμιάδη. Μελίνα λεγόταν η κόρη του Ευθυμιάδη . Το πλοίο έκανε για χρόνια τη διαδρομή Ριο-Αντίρριο, γνωστό σε όλους τους κατοίκους της περιοχής μέσης και μεγάλης ηλικίας.
“Ρόδος” , πρώην Παλαιοχώρι
Ίσως το πιο διάσημο από τα αποβατικά που έκαναν μεταπολεμικά δρομολόγια διαπλέοντας τον Πατραϊκό κόλπο. Το συγκεκριμένο μετέφερε εκτός από επιβάτες και επιβατικά σιδηροδρομικά βαγόνια και φορτάμαξες καθώς είχε εγκατεστημένες ράγες και τα βαγόνια έμπαιναν μέσα στο πλοίο. Το δρομολόγιο ήταν Πάτρα – Κρυονέρι Αιτωλοακαρνανίας και από εκεί το τραίνο συνέχιζε το ταξίδι του μέχρι το Αγρίνιο.
Αντί επιλόγου
Η συμβολή των φωτογραφικών αρχείων είναι ουσιαστική για κάθε ερευνητή. Οι φωτογραφίες παράγουν σκέψεις, ανακαλούν μνήμες και συναισθήματα και δίνουν την πραγματική διάσταση σε πράγματα που φαινομενικά δεν μας δείχνουν τη σημαντικότητά τους.
