σφαίρα

η, ουσ.

(γεωμ.) στερεό γεωμετρικό σώμα που το κάθε σημείο της επιφάνειάς του απέχει την ίδια απόσταση από το κέντρο
(συνεκδ.) καθετί που μοιάζει με το παραπάνω σχήμα, όπως η μπάλα
(αθλητ.) μεταλλική μπάλα που χρησιμοποιείται στο αγώνισμα της σφαιροβολίας
κοινή ονομασία βλήματος πιστολιού, τουφεκιού ή πολυβόλου
(μτφ.) χώρος ελέγχου ή δράσης
(φρ.) «κρυστάλλινη / λαστιχένια / γήινη / ουράνια / υδρόγειος / κρικωτή [= αρχαίο αστρονομικό όργανο το οποίο χρησιμοποιήθηκε για τον προσδιορισμό των ισημερινών ή των εκλειπτικών συντεταγμένων των ουρανίων σωμάτων] / μετεωρολογική σφαίρα».

Ετυμολογία

< αρχ. σφαῖρα.

Αρχαία Ελληνικά

Παράγωγα

σφαιρία [φαρμ.], σφαιρίδιο, σφαιρίζω [= παίζω μπάλα], σφαιρικός.

Σύνθετα

σφαιροειδής, σφαιροκρύσταλλοι, σφαιρόλιθος, σφαιρομετρία, σφαιρομέτριο, σφαιρόπληκτρο, σφαιροσιδηρίτης.

Χάρης Παπακυριακού, Λεξικό της Θάλασσας, Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας, Αθήνα 2026, λήμμα «σφαίρα», σσ. 809-810. https://navalhistory.gr/lexiko/σφαιρα/